Öne Çıkan
Anasayfa / Para / Para Nedir? Para’nın İşlevleri, Özellikleri, Tanımı, Ölçülmesi

Para Nedir? Para’nın İşlevleri, Özellikleri, Tanımı, Ölçülmesi

Para nedir ve nerelerde kullanılır? Günümüzün değer saklama aracı, Lidya’lıların günümüzdeki şeklinin temellerini oluşturduğu bu değer birimini inceliyoruz,

Paranın İşlevleri

Para’nın dört temel işlevi vardır

  • Değişim aracı olması yani mübadele aracı olması
  • Değer saklama aracı olması
  • Hesap birim ya da değer standardı
  • Ertelenmiş ödemeler için standart oluşturması

Değişim aracı olması

Bir emtiya veya hizmet aldığınızda, yani alışveriş yaptığınızda bunu para ile yaparsınız, değiş tokuş işlemleri için aracı olan unsurdur.

Değer saklama aracı

Bir servet elde ederken bir birikim yaparken parayı biriktirilmektir. Örneğin; takas ekonomisinde atıyorum mısır üreten birisiniz alışverişinizi mısır ile değiş-tokuş yapıyorsunuz, fakat mısır birikim yapıyorum diyemezsiniz çünkü bozulabilir fakat değer saklama aracı olarak parayı rahatça kullanabilirsiniz.

Hesap birim ya da değer standardı olması

Buda şu, Türkiye’de bütün alışverişler TL üzerinden yapılır yani fiyatlar TL üzerinden hesaplanır ve ayrıca burada önemli olan bir nokta para ikamesi noktası çok yüksek enflasyon olduğu durumlarda ekonomide belli malların satın alınıp satılması dolar ve euro üzerinden yani başka bir para cinsinden yapılabilir Bu da paranın ikamesi, yani teknik anlamdaki tanımıyla milli paranın her türlü işlevini yabancı paralara devredilmesine kadar geniş içeriği olan bir kavramdır.

Ertelenmiş ödemeleri için standart oluşturur

5 yıl vadeli bir konut satın aldığımız zaman bunu paraya göre değerlendiririz, yani 200 bin liralık bir kredi çektik mesela bunu 400 bin lira olarak 5 sene de öderiz yani ertelenmiş. Bu durum  için 5 yıl vadeli bir standart oluşturur.

Görsel: unsplash.com

Paranın özellikleri

  • Taşınabilirlik
  • Dayanıklılık
  • Bölünebilirlik
  • Standardizasyon
  • Algılanabilirlik

Taşınabilirlik

Paranın taşıması kolaydır özellikle takas ekonomisindeki diğer ürünlere göre, ister cebinizde ister cüzdanınızda yokmuşçasına taşıyabilirsiniz.

Dayanıklılık

Para dayanıklıdır yakmadığınız, yırtmadığınız, yıkayıp ıslatmadığınız veya eriterek büyük bir çaba ile yok etmeye çalışmadığınız sürece dayanıklılığını ve geçerliliğini sürdürecektir.

Bölünebilirlik

Parayı hep belli şeylere bölebilirsiniz, örneğin  200.000 liranız varsa bunu 100.000 şeklilde ikiye bölebilirsiniz. basitinden 10 lirayı iki ellilik yapabilirsiniz.

Standardizasyon

Paranın uluslar arası bir standarttı vardır yani Türkiye’nin her yerinde paranın değeri aynıdır para aynı şekildedir ve hiç değişmez. Bu standart döviz/TL paritesi olarak değişebilmektedir parite nedir bilmiyorsanız Parite nedir başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Algılanabilirlik

Para algısı en hızlı kavranan değerdir ve her insan parayı gördüğünde bu 100 TL der.  Bu algılanabilirliği ile değeri konusunda bir yanılgıya düşülmemektedir. Siz yinede sahte paraya dikkat edin.

Görsel: unsplash.com

Paranın gelişimi ve fiat para sitemi

  • Temsili para
  • Fiat para
  • Mal para
  • Fiat paranın güvencesi

Temsili Para nedir

Temslili para yani eski ekonomilerde belli bir banknot üzerinde bir miktarda altın yazıyor ve bu banknot bankaya götürüldüğünde o kadar altın alınabiliyor. Bu sistemle aslında altının karşılığının bu kağıt olduğu ve altını bankadan almak için kullanılan bir not kağıdı olarak ta düşünebilirsiniz.

Fiat para nedir

Fiat para paranın para haricinde bir özelliğinin olmamasıdır. Yani 100 TL bu gün tedavülden kalksa bu elinizdeki banknotun para olma dışında bir özelliği kalmaz. Tabi tedavülden kalkan paraları bankalar eş değerlisi ile değişiyorlar fakat fiat para nın ne demek olduğunu bir şekilde açıklamak zorundayız değil mi. Nakit para olarak anılan banknotlar antikacı değilseniz, tedavülde oldukları müddetçe geçerli ve değerlidirler.

Mal Para nedir

Mal paraysa para olma dışında bir iş işlevin daha olması demektir. Mesela altın, gümüş gibi madeni paraların para olarak değerinin yanı sıra maden olarak ta değeri vardır. Gümüş ve Altın da diğer madenler gibi kendi değerine sahiptir ve para olarak basıldıklarında mal para sınıfına girmektedirler.

Fiat paranı güvencesi

Fiat paranın güvencesi paranın bu bu günkü halini almış halidir aynı temsili para gibi bir paranın bir altın karşılığı var fakat bu para aslında fiat para gibi kendi başına bir para birimi şeklidir ve buna duyulan güven fiat paranın güvencesi olarak bilinmektedir. 100 TL getirdiyseniz evet bu 100 tl dir bunu biliyor ve buna güveniyorum bunu kullanabiliriz şeklinde düşünebilirsiniz.

Görsel pixabay.com

 

Paranın tanımlanması ve ölçülmesi

  • Muamale yaklaşımı
  • Likidite yaklaşım

Muamele yaklaşımı

Muamele yaklaşımına işlem yaklaşımıda diyebiliriz burada önemli olan ödeme aracı olması yani paranın ödeme aracı olmasına önem verilmesine muamele yaklaşımı denmektedir.

Likidite yaklaşım

Paranın değer saklama aracı olmasıdır. Bir varlığın istenildiği zaman nakite çevirilmesi alınıp satılabilmesidir. Altın, gümüş, pırlanta gibi değerli madenler buna en güzel örnek olacaktır. Para benzeri olarak anılanlara ise örnek olarak hisse senedi, çek, hazine bonosu, mevduat sertifikaları örnek olarak gösterilebilir. Bunlar alışverişte kullanılmaz örneğin market veya pazar alışverişinizde bunları kullanamazsınız.

Hala Para nedir? diye merak ediyorsanız site içerisinde ilgili yazıları okuyarak hem para nedir sorusuna cevap hemde nasıl değerlendirilebileceğine dair uzman analizlerinden faydalanabilirsiniz.

Esen kalın.

Hakkında Tayfun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir